{"id":813,"date":"2022-01-19T11:51:05","date_gmt":"2022-01-19T10:51:05","guid":{"rendered":"https:\/\/zeszy.tk\/?p=813"},"modified":"2022-01-19T13:37:03","modified_gmt":"2022-01-19T12:37:03","slug":"ptasie-wesele-opis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piesni.josz.art\/?p=813","title":{"rendered":"Ptasie wesele – opis"},"content":{"rendered":"\n

Ptasie wesele – <\/strong>pies\u0144 z motywem ptasiego wesela, wykorzystywana jako przy\u015bpiewki taneczne, b\u0105d\u017a te\u017c jako melodie wiod\u0105ce w figurach tanecznych lub zabowoych inscenizacjach <\/em>(J. Majchrzak, Polska pie\u015b\u0144 ludowa na Dolnym \u015al\u0105sku, PWN Warszawa-Wroc\u0142aw 1983, s.179.) Pie\u015b\u0144 zawiera w sobie motywy kosmogoniczne wyja\u015bniaj\u0105ce pochodzenie i wygl\u0105d danych ptak\u00f3w i zwierz\u0105t. Ptaki w wierzeniach cz\u0119sto s\u0105 po\u015brednikami mi\u0119dzy \u015bwiatami (ludzkim i za\u015bwiatami), odlatuj\u0105 na zim\u0119 do Wyraju<\/em>, sk\u0105d wracaj\u0105c nios\u0105 nowe \u017cycie i wiosn\u0119. Istnieje tak\u017ce specjalny obrz\u0119d ptasie wesele<\/em> (Pta\u010di kwas<\/a>) pochodz\u0105cy z \u0141u\u017cyc. Do dzi\u015b serbo\u0142u\u017cyczanie obchodz\u0105 ptasie wesele<\/em>, kt\u00f3re wywodzi si\u0119 z przedchrze\u015bcija\u0144skich obrz\u0119d\u00f3w, zwi\u0105zanych z kultem przodk\u00f3w, kiedy to sk\u0142adano ofiary za przodk\u00f3w w formie \u017cywno\u015bci. W ten spos\u00f3b chciano zjedna\u0107 sobie przychylno\u015b\u0107 b\u00f3stw natury i przodk\u00f3w. Termin \u015bwi\u0119ta jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z przedchrze\u015bcija\u0144skim cyklem obrz\u0119dowym. W dniu ptasiego wesela dzieci tradycyjnie wystawiaj\u0105 przedstawienie, kt\u00f3rego tre\u015bci\u0105 s\u0105 za\u015blubiny sroki, kruka czy gaworna. W wiecz\u00f3r poprzedzaj\u0105cy 25 stycznia, albo o poranku tego\u017c dnia dzieci stawiaj\u0105 talerze na parapetach, na progach albo wr\u0119cz pod go\u0142ym niebem w oczekiwaniu, \u017ce ptaki wype\u0142ni\u0105 je prezentami ze swojego wesela: orzechami, jab\u0142kami, s\u0142odyczami tudzie\u017c wypieczonymi z ciasta (na przyk\u0142ad piernika) figurami. Ptaki oczywi\u015bcie nie zawodz\u0105, w czym wydatnie pomagaj\u0105 rodzice malc\u00f3w. Ptaki odwdzi\u0119czaj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b za po\u017cywienie, pomagaj\u0105ce im przetrwa\u0107 zim\u0119. Dzieci przedstawiaj\u0105 ca\u0142\u0105 histori\u0119 za\u015blubin kruka i sroki (b\u0105d\u017a gawrona czy kawki), przebrani za pa\u0144stwo m\u0142odych i ptasi orszak weselny. Aby mo\u017cna ich by\u0142o podziwia\u0107, ci\u0105gn\u0105 te\u017c uliczkami wsi i miasteczek. (T. Nawka, Witaj\u0107e k nam. Serbo\u0142u\u017cyczanie: historia, kultura, tradycja<\/em>. Pozna\u0144: Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2008.) Cz\u0119sto zaczyna sie od s\u0142\u00f3w: „Bardzo dawno przed laty<\/strong>, by\u0142o ptactwa wiele\/ niewiele”, „Przed laty, przed laty,<\/strong> by\u0142o ptastwa wiele” itp.<\/p>\n\n\n\n


Innym motywem ptasiego wesela jest pie\u015b\u0144 zaczynaj\u0105ca sie od s\u0142\u00f3w: Cztery mile za Warszaw\u0105<\/strong>. Wyst\u0119puje w wielu wariantach i zale\u017cnie od okolicy wymienia si\u0119: Cztery mile za O\u0142aw\u0105\/ Warszaw\u0105, Opaw\u0105\/ Moraw\u0105<\/em> itd. Wyst\u0119puj\u0105cy w niej motyw tekstowy dokumentowany by\u0142 w Czechach ju\u017c w XV w. w Polsce od XVII w Rosji od XVIII, a w Niemczech prawdopodobnie od XVIw. (Cz. Hernas, W kalinowym lesie<\/em>, t.1, U \u017ar\u00f3de\u0142 folklorystyki polskiej<\/em>, Warszawa 1965, s.111,112.) Pie\u015b\u0144 zawiera motyw ptasiego wesela, opisuje liczne ptaki i zwierz\u0119ta i ich funkcje weselne. Jednym z g\u0142\u00f3wnym motyw\u00f3w jest niezaproszenie sowy na wesele. Do dzi\u015b o nieproszonym go\u015bciu m\u00f3wi sie czasem „sowa”. Pie\u015b\u0144 ta zawsze posiada powtarzajacy sie rytmiczny, zabawny refren, na\u015bladuj\u0105cy czasem g\u0142osy ptak\u00f3w: hej duli duli dum dum dum; dyr dyr dyr, daj daj daj.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz wersji \u015bwieckiej, pies\u0144 posiada tak\u017ce w\u0105tki religijne i wplatana by\u0142a cz\u0119sto w pastora\u0142ki. Spopularyzowanie tej pie\u015bni nale\u017cy przypisa\u0107 ks. M. Mioduszewskiemu, autorowi \u015bpiewnika ko\u015bcielnego, (Krak\u00f3w 1838).<\/em>(J. Majchrzak, Polska pie\u015b\u0144 ludowa na Dolnym \u015al\u0105sku, PWN Warszawa-Wroc\u0142aw 1983, s.178.) W wersji kol\u0119dy wyst\u0119powa\u0142a tez u Kolberga \u201eNarodzi\u0142 si\u0119 Zbawiciel, wszyscy go witaj\u0105, ptasz\u0119ta i zwierz\u0119ta Bogu cze\u015b\u0107 oddaj\u0105\u201d(DWOK Mazowsze II t.25 s.344). Zob. tak\u017ce tutaj.<\/a> <\/p>\n\n\n\n

Inne pie\u015bni dotycz\u0105ce ptasiego wesela<\/em>, cz\u0119sto w formie przy\u015bpiewkowej zaczynaj\u0105 si\u0119 od s\u0142\u00f3w: „O\u017ceni\u0142 sie wr\u00f3belek<\/strong>” i podobnie jak poprzednie wersje opisuj\u0105 wesele wr\u00f3bla, t\u0142umacz\u0105c tym samym wygl\u0105d innych ptak\u00f3wi zwierz\u0105t. <\/p>\n\n\n\n

Fragment drzewia\u0144skiej pie\u015bni weselnej Ptasie wesele<\/em><\/a><\/strong>
(jeden z najstarszych przyk\u0142ad\u00f3w pie\u015bni, a zarazem zabytek j\u0119zyka po\u0142abskiego)

Kat\u00fc m\u00eas Ninka bayt? Telka m\u00eas Ninka bayt.
T\u00ealka ritzi woapak ka neim\u00f3 ka dwemo:
J\u00f4s gis wiltga grisna Sena, Nemik Ninka bayt.

(Kto ma by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105? Kawka (dl-niem. „toleke”) ma by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105.<\/em>
Kawka odpowiada (m\u00f3wi wzajemnie do nich dwojga):<\/em>
Ja jestem bardzo brzydk\u0105 kobiet\u0105, nie mog\u0119 by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105.<\/em>)<\/p>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 <\/strong>Ptasie wesele \u2013 <\/strong><\/em>j\u0119zyk drzewia\u0144ski, za Ewa Siatkowska, <\/em>Rodzina j\u0119zyk\u00f3w zachodnios\u0142owia\u0144skich: zarys historyczny, Warszawa 1992.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes Ninka boit? \u0164elka mes Ninka boit. \u0164elka rici W\u00e2pak k\u00e2 naimo k\u00e2 dwemo: Joz jis wil\u0165e gr\u00fczna Zena; Nem\u00fcg ninka boit Joz nem\u00fcg ninka boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105? Kawka b\u0119dzie pann\u0105 m\u0142od\u0105. Kawka za\u015b rzek\u0142a do nich obojga: Jestem bardzo brzydk\u0105 kobiet\u0105; Nie mog\u0119 by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105 Ja nie mog\u0119 by\u0107 pann\u0105 m\u0142od\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes Z\u0105tik boit? Strezik mes Z\u0105tik boit. Strezik rici W\u00e2pak k\u00e2 naimo k\u00e2 dwemo: Joz jis wil\u0165e mole \u0165arl; Nem\u00fcg Z\u0105tik boit Joz nem\u00fcg Z\u0105tik boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 narzeczonym? Strzy\u017cyk b\u0119dzie narzeczonym. Strzy\u017cyk za\u015b rzek\u0142 do nich obojga: Jestem bardzo ma\u0142ym m\u0119\u017cem; Nie mog\u0119 by\u0107 narzeczonym Ja nie mog\u0119 by\u0107 narzeczonym.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes traibnik boit? Worno mes traibnik boit. Worno rici W\u00e2pak k\u00e2 naimo k\u00e2 dwemo: joz jis wil\u0165e corne \u0165arl; nem\u00fcg traibnik boit joz nem\u00fcg traibnik boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 dru\u017cb\u0105? Gawron b\u0119dzie dru\u017cb\u0105. Gawron za\u015b rzek\u0142 do nich obojga: Jestem bardzo czarnym m\u0119\u017cem; Nie mog\u0119 by\u0107 dru\u017cb\u0105 Ja nie mog\u0119 by\u0107 dru\u017cb\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes \u0165auchor boit? Wauzka mes \u0165auchor boit. Wauzka rici Wapak ka naimo ka dwemo: joz jis wil\u0165e glupcit \u0165arl; nem\u00fcg \u0165auchor boit joz nem\u00fcg \u0165auchor boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 kucharzem? Wilk b\u0119dzie kucharzem. Wilk za\u015b rzek\u0142 do nich obojga: Jestem bardzo podst\u0119pnym m\u0119\u017cem; Nie mog\u0119 by\u0107 kucharzem Ja nie mog\u0119 by\u0107 kucharzem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes senkir boit? Zoj\u0105c mes senkir boit. Zoj\u0105c rici Wapak ka naimo ka dwemo: joz jis wil\u0165e drale \u0165arl; nem\u00fcg senkir boit joz nem\u00fcg senkir boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 podczaszym? Zaj\u0105c b\u0119dzie podczaszym. Zaj\u0105c za\u015b rzek\u0142 do nich obojga: Jestem bardzo szybkim m\u0119\u017cem; Nie mog\u0119 by\u0107 podczaszym Ja nie mog\u0119 by\u0107 podczaszym.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes spelmann boit? B\u00fc\u0165an mes spelmann boit. B\u00fc\u0165an rici Wapak ka naimo ka dwemo: joz jis wil\u0165e dau\u010fe r\u00e2t; nem\u00fcg spelman boit joz nem\u00fcg spelman boit.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 grajkiem? Bocian b\u0119dzie grajkiem. Bocian za\u015b rzek\u0142 do nich obojga:Ja mam bardzo d\u0142ugi dzi\u00f3b; Nie mog\u0119 by\u0107 grajkiem Ja nie mog\u0119 by\u0107 grajkiem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

K\u00e2t\u00fc mes taisko boit? Laiska mes taisko boit. Laiska rici Wapak ka naimo ka dwemo: R\u00fczpl\u00e2staite m\u00fcj\u0105 pauz\u0105; B\u0119de wosa taisko B\u0119d wosa taisko.<\/p>\n\n\n\n

t\u0142um.<\/strong> Kto ma by\u0107 sto\u0142em? Lis b\u0119dzie sto\u0142em. Lis za\u015b rzek\u0142 do nich obojga: Rozp\u0142aszczcie m\u00f3j ty\u0142ek; B\u0119d\u0119 waszym sto\u0142em B\u0119d\u0119 waszym sto\u0142em.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ptasie wesele – pies\u0144 z motywem ptasiego wesela, wykorzystywana jako przy\u015bpiewki taneczne, b\u0105d\u017a te\u017c jako melodie wiod\u0105ce w figurach tanecznych lub zabowoych inscenizacjach (J. Majchrzak, Polska pie\u015b\u0144 ludowa na Dolnym \u015al\u0105sku, PWN Warszawa-Wroc\u0142aw 1983, s.179.) Pie\u015b\u0144 zawiera w sobie motywy kosmogoniczne wyja\u015bniaj\u0105ce pochodzenie i wygl\u0105d danych ptak\u00f3w i zwierz\u0105t. Ptaki w wierzeniach cz\u0119sto s\u0105 po\u015brednikami … Czytaj dalej Ptasie wesele – opis<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,28,23,73,8],"tags":[],"class_list":["post-813","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dolny-slask","category-koledowanie","category-nowe-lato","category-ptasie-wesele","category-zima"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/813","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=813"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":852,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/813\/revisions\/852"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}