{"id":629,"date":"2021-12-29T19:54:48","date_gmt":"2021-12-29T18:54:48","guid":{"rendered":"https:\/\/zeszy.tk\/?p=629"},"modified":"2022-03-30T14:43:16","modified_gmt":"2022-03-30T12:43:16","slug":"niedziela-przewodnia-przywody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/piesni.josz.art\/?p=629","title":{"rendered":"Niedziela przewodnia \/ Przywody"},"content":{"rendered":"\n

Niedziela Przewodnia – pierwsza niedziela po Wielkanocy. W tradycji prawos\u0142awnej wierni udaj\u0105 si\u0119 na groby bliskich i sk\u0142adaj\u0105 im dary. Dawniej obdarowywano r\u00f3wnie\u017c \u017cebrak\u00f3w, kt\u00f3rzy w zamian mieli modli\u0107 si\u0119 za dusze zmar\u0142ych. W cerkwi rozdawano tak\u017ce chleb „artos”, kt\u00f3ry mia\u0142 chroni\u0107 przed uderzeniami pioruna, a nawet gasi\u0107 po\u017cary. Zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce gdy p\u0142on\u0119\u0142o jakie\u015b gospodarstwo, to ludzie obchodzili je wok\u00f3\u0142 z tym chlebem, by ogie\u0144 ugas\u0142<\/em>. (Rozmowa z Alin\u0105 D\u0119bowsk\u0105 wi\u0119cej tutaj<\/a>). St\u0105d tez nazwa: \u201ewyprowadza\u0107\u201d czy \u201ewywodzi\u0107 na tamten \u015bwiat przebywaj\u0105ce na ziemi dusze zmar\u0142ych\u201d. Przewodni\u0105 niedziel\u0119 powszechnie nazywa si\u0119 tak\u017ce bia\u0142\u0105 niedziel\u0105 – od koloru szat mszalnych, ale przede wszystkim od koloru szat katechumen\u00f3w ochrzczonych w Wigili\u0119 Paschaln\u0105. W bia\u0142ych szatach chodzili oni przez ca\u0142y tydzie\u0144 od Wielkiej Nocy i zdejmowali je dopiero na zako\u0144czenie oktawy w nast\u0119pn\u0105 niedziel\u0119 po Wielkiej Niedzieli.<\/p>\n\n\n\n

W Wielki Czwartek i w Przewodnia Niedziel\u0119 \u015bpiewano pie\u015b\u0144 o grzesznicy. „Po umyciu n\u00f3g starcom przez kap\u0142ana i po wieczerzy rybnej w Wielki Czwartek, lud nuci pie\u015b\u0144 legendow\u0105, wielu nalecia\u0142o\u015bciami \u015bwieckimi ubarwion\u0105.\u201d
W wielki cwartek po wiecerzy,
sam Pan Jezus z nieba bie\u017cy.
Jest tam studnia w carnym lesie,
dziewka od niej wod\u0119 niesie.
\u2013 Dziewko, dziewko, daj tej wody,
(DWOK, t. 19, s. 187\u2013188.)
Seweryn Udziela w zbiorze modlitw \u201eludu ropczyckiego\u201d zamie\u015bci\u0142 zbli\u017cony tekst jako dow\u00f3d ca\u0142kowitej aberracji, poprzedzaj\u0105c go komentarzem: \u201eJako nabo\u017cn\u0105 modlitw\u0119 odmawiaj\u0105 tak\u017ce O Dzieciob\u00f3jczyni\u201d. A zatem nie chodzi w tym wypadku o pie\u015b\u0144 zwi\u0105zan\u0105 z obrz\u0119dowo\u015bci\u0105 Wielkiego Czwartku, lecz o modlitw\u0119, kt\u00f3ra \u201ebywa odmawiana najcz\u0119\u015bciej jako uzupe\u0142nienie porannych lub wieczornych pacierzy, a w\u015br\u00f3d dnia w wyj\u0105tkowej jakiej potrzebie\u201d (S. Udziela, Religia i modlitwa u ludu ropczyckiego, \u201eWis\u0142a\u201d 1889, t. 3, s. 594, 600\u2013601.) R\u00f3wnie\u017c liczne warianty tego tekstu zebrane przez Kotul\u0119 w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych na Rzeszowszczy\u017anie funkcjonowa\u0142y b\u0105d\u017a jako pie\u015b\u0144, b\u0105d\u017a \u2013 modlitwa, m.in. ze wskaz\u00f3wk\u0105 \u201ena Wielki Post\u201d (F. Kotula, Znaki przesz\u0142o\u015bci, s. 135.). Pie\u015bni zebrane przeze mnie na Dolnym \u015al\u0105sku od przesiedle\u0144c\u00f3w z Kres\u00f3w (Lwowskie), a tak\u017ce od reemigrant\u00f3w z by\u0142ej Jugos\u0142awii oraz na Podlasiu potwierdzaj\u0105 poprzednie badania. Cz\u0119\u015b\u0107 z pie\u015bni rozpoczynaj\u0105 s\u0142owa: W Wielki Czwartek po wieczerzy,<\/em> W Weliki Czetwer u Weczery,<\/em> Szed\u0142 Pan Jezus na przywody<\/em> lub Szed\u0142 Pan Jezus po ogrodzie<\/em>. Ta osobliwa modlitwa sprawia wra\u017cenie po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch niezale\u017cnych tekst\u00f3w, tym bardziej \u017ce istniej\u0105 warianty, kt\u00f3re ko\u0144cz\u0105 si\u0119 spowiedzi\u0105 i zbawieniem grzesznicy (diabe\u0142 w og\u00f3le si\u0119 w nich nie pojawia, a w zbiorze Kotuli jeden z takich tekst\u00f3w nosi wr\u0119cz tytu\u0142 Modlitewka do \u015bw. Magdaleny<\/em>). Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c warianty opisuj\u0105ce wy\u0142\u0105cznie spotkanie z diab\u0142em i porwanie dziewczyny do piek\u0142a (Jezus wcale si\u0119 w nich nie pojawia). Jest to zatem pie\u015b\u0144 pokutna, stosowna na Wielki Czwartek, kt\u00f3ry w dawnej tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej by\u0142 dniem pojednania ko\u015bcio\u0142a z grzesznikami: w czasie centralnego nabo\u017ce\u0144stwa zdejmowano z nich kary na\u0142o\u017cone za winy publiczne i przyjmowano na nowo do wsp\u00f3lnoty (Ks. W. Zaleski (SDB), Rok ko\u015bcielny, s. 199.) Wielki Czwartek jest r\u00f3wnie\u017c dniem spowiedzi wielkanocnej \u2013 oczyszczenia duszy \u2013 dla wszystkich wiernych. Znakiem takiego oczyszczenia jest w naszej pie\u015bni rozsypanie si\u0119 w proch grzesznego cia\u0142a, czyli ten sam motyw, kt\u00f3ry zawiera pie\u015b\u0144 o go\u015bcinnej wdowie. <\/p>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 \u2013 jak stwierdzi\u0142 Bystro\u0144 \u2013 powsta\u0142a w XVI w. w Katalonii i znana jest w ca\u0142ej Europie, a \u201eosnuta jest\u201d \u2013 wed\u0142ug tego\u017c autora \u2013 na fragmencie Ewangelii Jana (4,6\u201326), opisuj\u0105cym spotkanie Chrystusa z Samarytank\u0105 przy studni. (Jezus m\u00f3wi o jej pi\u0119ciu m\u0119\u017cach i sz\u00f3stym nie\u015blubnym). (J. S. Bystro\u0144,Polska pie\u015b\u0144 ludowa. Wyb\u00f3r, Krak\u00f3w 1925, s. 105; przychyla si\u0119 do niej C. Hernas, W kalinowym lesie, s. 234) Podobie\u0144stwo do fragmentu Ewangelii polega g\u0142\u00f3wnie na teofanii, kt\u00f3rej znakiem jest nadnaturalna wiedza Jezusa (\u201ePowiedzia\u0142 mi wszystko co uczyni\u0142am\u201d \u2013 m\u00f3wi Samarytanka) po\u0142\u0105czona z obietnic\u0105 wody \u017cywej; jednak t\u0119 ostatni\u0105 zast\u0119puje w ludowych pie\u015bniach i modlitwach wezwanie grzesznicy do spowiedzi. <\/p>\n\n\n\n

Niekt\u00f3re wersje pie\u015bni „o dzieciob\u00f3jczyni” zaczynaj\u0105 sie od s\u0142\u00f3w „W niedziel\u0119 na msze ranne”, „Raniusie\u0144ko w niedziel\u0119”, „W nedile\u0144ku rane\u0144ko”, co wi\u0105\u017ce sie tak\u017ce z Niedziel\u0105 Przewodni\u0105 i „Przewodami”, o kt\u00f3rych dos\u0142ownie mowa w pie\u015bniach („Szed\u0142 Pan Jezus na Przywody, spotka\u0142 Panne nies\u0142a wody” za B. Chmielowska, Dolny \u015al\u0105sk, Lwowskie). Pie\u015bni z centralnej Polski „Niesc\u0119sna, niesc\u0119sna godzinecka by\u0142a” \u015bpiewana dawniej na Wielkanoc, pokazuje motyw w\u0119druj\u0105cych w tym czasie dusz, cz\u0119sto szukaj\u0105cych odkupienia. <\/p>\n\n\n\n


<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niedziela Przewodnia – pierwsza niedziela po Wielkanocy. W tradycji prawos\u0142awnej wierni udaj\u0105 si\u0119 na groby bliskich i sk\u0142adaj\u0105 im dary. Dawniej obdarowywano r\u00f3wnie\u017c \u017cebrak\u00f3w, kt\u00f3rzy w zamian mieli modli\u0107 si\u0119 za dusze zmar\u0142ych. W cerkwi rozdawano tak\u017ce chleb „artos”, kt\u00f3ry mia\u0142 chroni\u0107 przed uderzeniami pioruna, a nawet gasi\u0107 po\u017cary. Zdarza\u0142o si\u0119 wi\u0119c, \u017ce gdy p\u0142on\u0119\u0142o … Czytaj dalej Niedziela przewodnia \/ Przywody<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49,9],"tags":[],"class_list":["post-629","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przewody","category-wiosna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=629"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":894,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/629\/revisions\/894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/piesni.josz.art\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}